Bạn mở website ra và thấy chữ bị lệch, còn các chữ có dấu tiếng Việt lại biến thành ô vuông hay ký hiệu lạ. Đội ngũ bên mình gặp tình huống này khá thường xuyên khi hỗ trợ các chủ website nhỏ và dân thiết kế. Nghe thì phức tạp, nhưng phần lớn nguyên nhân xử lý lỗi font chữ trên web và máy in đều quy về vài chỗ quen thuộc. Vì vậy, trong bài này chúng tôi đi theo thứ tự dễ làm trước, để bạn không cần là kỹ thuật viên vẫn tự khắc phục được.
Nguyên nhân phổ biến gây lỗi font trên web
Font không được nhúng đúng chuẩn
Điều đầu tiên đội ngũ thường kiểm tra là file font đã được nhúng đúng vào mã nguồn hay chưa. Nhiều bạn tải một bộ font về, chỉ cài lên máy tính cá nhân rồi nghĩ thế là đủ. Nhưng trình duyệt của khách truy cập không có font đó, nên nó tự thay bằng font mặc định của hệ thống. Kết quả là giao diện lệch hẳn so với bản thiết kế ban đầu.
Để tránh tình trạng này, bạn nên khai báo đủ các định dạng như woff và woff2 trong CSS. Ngoài ra, hãy kiểm tra đường dẫn tới file có khớp với thư mục trên hosting hay không. Một lỗi nhỏ như thiếu dấu gạch chéo hay sai đuôi file cũng đủ khiến font không tải được. Có lần một website đã thiết kế xong mới phát hiện file woff2 nằm sai thư mục, nên toàn bộ tiêu đề vẫn hiển thị font mặc định suốt gần hai tuần liền.
Sai encoding khi copy nội dung
Nguyên nhân thứ hai hay bị bỏ qua là encoding. Bạn soạn bài trong Word rồi dán thẳng vào trình quản trị website là chuyện rất thường gặp. Nếu văn bản gốc được gõ bằng bảng mã cũ như VNI hay TCVN3, các chữ có dấu sẽ hiện thành ký hiệu lạ. Hầu hết website hiện nay dùng chuẩn Unicode, nên bạn cần chuyển nội dung về đúng chuẩn trước khi đăng.
Cách đơn giản là dán nội dung vào một trình soạn thảo văn bản thuần như Notepad để loại bỏ định dạng ẩn, rồi mới dán lên website. Nếu văn bản cũ vẫn lỗi, bạn dùng công cụ chuyển bảng mã để đổi sang Unicode và kiểm tra lại. Muốn nắm trọn quy trình từ lúc gõ đến lúc hiển thị, bạn có thể đọc thêm cách xử lý lỗi font và gõ tiếng Việt từ A đến Z.
Cách kiểm tra lỗi hiển thị chữ
Xem trên nhiều trình duyệt và thiết bị
Trước khi sửa bất cứ thứ gì, hãy xác định lỗi xuất hiện ở đâu. Thử mở website trên Chrome, Firefox, Safari, rồi xem thêm trên điện thoại. Có lúc lỗi chỉ hiện trên một trình duyệt, vì mỗi nền tảng xử lý font theo cách khác nhau. Khi đã biết lỗi chỉ nằm ở một môi trường, bạn sẽ thu hẹp phạm vi tìm nguyên nhân nhanh hơn nhiều.
Kiểm tra CSS khai báo font-family
Tiếp theo, bạn mở công cụ kiểm tra mã nguồn của trình duyệt bằng phím F12 và xem thuộc tính font-family đang trỏ về đâu. Lỗi thường đến từ đường dẫn sai, tên font khai báo không khớp với tên file thực tế, hoặc thứ tự font dự phòng chưa hợp lý. Khi đó trình duyệt lặng lẽ chuyển sang font mặc định, và bạn rất khó nhận ra nếu không kiểm tra kỹ từng dòng.
Ba bước kiểm tra nên làm theo đúng thứ tự. Bước đầu giúp khoanh vùng lỗi, bước sau thu hẹp nguyên nhân, và bước cuối loại trừ lỗi do chính nội dung gây ra.
- Xem trên nhiều trình duyệt và thiết bị để khoanh vùng lỗi xuất hiện ở đâu.
- Kiểm tra CSS khai báo font-family để phát hiện sai đường dẫn hoặc tên font.
- Kiểm tra encoding của nội dung để xác định lỗi do copy dán sai bảng mã.
Giải pháp khắc phục triệt để
Cách bền vững nhất là chọn font chuẩn web ngay từ đầu. Những font đã được tối ưu cho môi trường web, có sẵn định dạng woff2 và khai báo đúng trong CSS, thường hiển thị ổn định trên hầu hết trình duyệt. Nếu bạn chưa quen xử lý từng bước, hãy tham khảo hướng dẫn xử lý lỗi font chữ trên web, trong đó chúng tôi trình bày cách tự khắc phục mà không cần nhờ người có chuyên môn sâu.
Nếu đang tìm font tiếng Việt thay thế cho bản đang lỗi, bạn có thể tham khảo Google Fonts là gì. Đây là kho font miễn phí, tải nhanh và tương thích tốt với đa số trình duyệt, khá phù hợp để dùng cho website. Sau khi đổi font, nhớ xóa cache trình duyệt để thấy thay đổi ngay lập tức.
Riêng lỗi xảy ra khi in tài liệu từ website thường có nguyên nhân khác với lỗi hiển thị trên màn hình. Lúc này bạn nên xem bài về máy in bị lỗi font chữ để xử lý đúng tình huống. Thông thường, bạn cần cập nhật driver máy in và chọn chế độ in phù hợp với file PDF xuất ra.
Ngoài việc chọn font đúng, chúng tôi khuyên bạn rà lại nội dung cũ trên website, nhất là những bài nhập từ lâu. Lỗi font đôi khi chỉ nằm ở vài trang, vì chúng được dán từ các nguồn có bảng mã khác nhau qua từng thời điểm quản trị. Kiểm tra định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm, tránh việc khách truy cập gặp ký tự lạ ngay giữa lúc đang đọc.
Với website chạy WordPress, bạn cũng có thể cài plugin hỗ trợ quản lý font để đổi kiểu chữ nhanh hơn mà không cần sửa trực tiếp CSS. Hãy chọn plugin có đánh giá tốt và được cập nhật thường xuyên, vì bản cũ dễ xung đột với phiên bản WordPress mới. Sau khi cài, nên thử trên một bản sao của website trước khi áp dụng cho trang chính.
Kết luận
Lỗi font chữ trên web và máy in thường không quá khó xử lý nếu bạn kiểm tra đúng thứ tự: xem trình duyệt, kiểm tra CSS, rồi mới đến encoding nội dung. Sửa sớm giúp website trông chuyên nghiệp hơn và tránh việc người đọc hiểu sai thông điệp. Dùng font chuẩn web ngay từ đầu vẫn là cách tiết kiệm thời gian nhất, hơn hẳn việc vá lỗi sau khi website đã vận hành.